Archive by Author

“તમે કેવા છો?” (સત્ય ઘટના)

17 મે

“તમે કેવા છો?” (સત્ય ઘટના)

અમે અદાવાદમાં થોડા સમય પહેલા ફ્લેટ જોવા ગયા.

ફ્લેટના પાયા ખોદાય રહ્યા હતા. બાજુમાં સરસ મજાની ઓફિસ બનાવેલ હતી. જેમા સેમ્પલ ફ્લેટ વગેરે રાખેલા હતા. હુ મારા પત્ની તથા 14 વર્ષનો મારો છોકરો અને બીજો 7 વર્ષનો છોકરો….. સેમ્પલ ફ્લેટ જોઇ રહ્યા હતા.

“બહુ મસ્ત ફ્લેટ છે પપ્પા” મારા મોટા છોકરા અહીને કહ્યુ.

“હા બેટા” મેં કહ્યુ.

“પપ્પા લઇ લો ને!”…

આમ વાતચીત ચાલતી હતી એટલામાં જ બિલ્ડર આવ્યો..
“બોલો સાહેબ, શુ વિચારો છો. સરસ ફ્લેટ છે. અહીં આવો તમને બધુ સમજાવુ” કહી બિલ્ડરે ખૂરશી તરફ ઇશારો કરી બેસવા કહ્યુ.

“સાહેબ માટે પાણી અને આઇસ્ક્રીમ લાવો” બકરાને કાપવા માટેની તૈયારી કરતા હોય તેવા ભાવ સાથે બિલ્ડરે પટ્ટાવાળાને સુચના આપી.

પેપ્લેટ કાઢીને સ્કિમ સમજાવવાનુ ચાલુ કર્યુ. ટેબલ પર પાણી અને આઇસ્ક્રીમની વ્યવસ્થા થઇ ગઇ.

“સર, ખોટુ ન લગાડતા પણ આમતો તમે સવર્ણ જ લાગો છો પણ છતાં આપ કેવા છો?” આઇસ્ક્રિમની ડીશ હાથમાં લઇએ તે પહેલા જ બિલ્ડરે પુછ્યુ.

હુ આખી બાબત સમજી ગયો…. એટલે મેં સીધો જ જવાબ આપ્યો, “એસ. સી.”

ટેબલમાંથી કરંટ આવ્યો હોય તેમ બિલ્ડર બોલ્યો, “સાહેબ, પાણી પીવો, આઇસ્ક્રીમ ખાવો, આમે તો આવા ભેદભાવમાં માનતા જ નથી પણ સાહેબ અમે નક્કી કર્યુ છે કે એસ.સી., એસ.ટી., મુસ્લિમ, ભરવાડ જેવી જ્ઞાતિઓને અમે મકાન એલોટ નથી કરવાના! સોરી”

પીગળતા આઇસ્ક્રીમની ડીશ એમને એમ મુકીને અને મારા નાના બાબાએ એક ચમચી જ મોઢામાં મુકેલી આઇસ્ક્રીમની ડીશ મેં પાછી મુકાવતા કહ્યુ. “સાહેબ આ રહ્યો તમારે આઇસ્ક્રીમ, અમારે નથી ખાવો. તમે અભડાઇ જાવ એવુ પાપ અમારે નથી કરવુ.”

અને જાણે કે મારા શરીર એક દમ પીગળી ગયુ… પીગળતા આઇસ્ક્રીમની જેમ… અને અમે તરત જ ત્યાંથી ચાલી નીકળ્યા….

મારા મોટા બાબો કે જાણે ક્યારેય આવી વાતોનો અનુભવ કર્ય જ નહોતો તે મારી સામે તાકી રહ્યો… મારી આંખના ખૂણા ભીના થયેલા જોઇ તે કાંઇ બોલી ન શક્યો પણ તેના મનમાં અનેક પ્રશ્નો ઉઠી રહેલા હુ જોઇ શક્યો….

“કેવા છો?” પ્રશ્ન મારા મગજને ચકરાવે ચડાવી ગયો.

“પપ્પા આ લોકોએ આપણને ફ્લેટ આપવાની ના પાડી?”  અહીને મારી આંખના ઝળઝળીયા જોઇને પુછ્યુ.

“હા, બેટા” –

“પણ કેમ પાપા?”

“પછી વાત હુ તને આખી વાત સમજાવીશ” એમ કહીને મેં વાત ટાળી દીધી…

મારુ મન ગાડી ચલાવતા ચલાવતા 80-85 ના દાયકામાં પહોચી ગયુ. – અમદાવાદ જીલ્લાનો ધંધુકા તાલુકો અને એમા આવેલુ ધોલેરાની બાજુનુ નાનકડુ ગામડુ એટલે અમારુ પ્યારુ વતન ઓતારિયા.

80 ના દાયકમાં મેં સ્કૂલે જવાનુ ચાલુ કર્યુ. હું નાનો હતો શાળામાં ઢેઢ શબ્દ સાંભળ્યો પણ તેનો અર્થ ખબર નહોતી. કારણકે હુ ગાંધી વિચારને વરેલી સંસ્થામાં રહેતો હતો અહીં કોઇ જાતના ભેદભાવનો ક્યારેય અનુભવ થયો નહતો. અમો બધા જ મિત્રો સાથે રમતા, જમતા અમારા મિત્રમાંથી કોઇનો પણ જન્મદિવસ હોય તો કોઇપણ ભેદભાવ વગર મને પણ બધાની જેટલુ જ સન્માન સાથે બેસીને બધા જ સવર્ણ મિત્રો સાથે બેસીને જમતા. મારા પપ્પાને કાયમ તેમને સાહેબે ડાબા જમણા હાથ જેટલુ મહત્વ આપેલુ. અમો દરેક મિત્ર વચ્ચે એટલી બધી છુટ હતી કે અમો ગમે ત્યારે એકબીજાના ઘરે જઇને વિના સંકોચે પાણી પી શકતા હતો. અને એથી જ આ શબ્દ વિશે ક્યારેય સાંભળ્યુ નહોતુ.

ઘરે આવીને મમ્મીને બધી વાત કરી અને પુછ્યુ કે, “મમ્મી આ “ઢેઢ” એટલે શું?”

એ વખતે મમ્મીએ સમજાવ્યુ કે આપણી પછાત છીએ આપણે આ સવર્ણ લોકોને અડીએ કે તેમની વસ્તુ વાપરીએ તો તેઓ અભઢાઇ જાય. ….. અને આ અભઢાઇ જવાના પ્રસંગોનો અનુભવ તો 80-90ના દાયકામાં થતા રહેતા પણ અમારુ ગામ ઓતારિયામાં જ ગાંધી વિચારોને વરેલી સંસ્થા આવેલી હોય અહી આભડસેટનુ પ્રમાણ ઓછુ હતુ. જે કાઁઇ હતુ તે બુઝુર્ગ લોકોમાં જ હતુ.

ગામમાં આવેલુ હુનમાનજીનું મંદિર, તેની બાજુમાં સરસ મજાના ખીજડાનુ ઝાડ રીસેસમાં શાળાના વિદ્યાર્થીઓ આ ખીજડે રમવા જતા એક દીવસ હુ પણ પહોચી ગયો. તરત જ ત્યાના પુજારીએ કહ્યુ કે નાનજીનો દીકરો છેને! તો બહાર જ રહેજે…. મંદિર અભડાઇ જશે.. તુ બહાર રમ.

ગામમાં એ વખતે કુવામાંથી પાણી ભરવા જવુ પડતુ. ગામમાં હરિજનનો કુવો અલગ હતો અમો અન્ય કુવામાંથી પાણી ભરી શકતા નહીં.

ગામમાં રામજીમંદિરનો ઓટો આવેલો બાળકો ત્યાં રમતા પણ અમે હરિજનના બાળકો ત્યા રમી શકતા નહીં.

ગામમાં કોઇનુ અવશાન થયુ હોય ત્યારે શાળાના બાળકોને તેઓ બારમાંનુ ભોજન કરાવતા. જેમાં હરીજનોને પોતાના ઘરેથી વાસણ લઇને આવવાનુ રહેતુ અને તેમની અલગ લાઇન રાખવામાં આવતી.

મધ્યાન ભોજનમાં હરીજન બાળકોની અલગ લાઇન રહેતી તેમજ તેમને હરીજન બાળકો જ પીરસતા.

કોઇ સવર્ણ મિત્રના ઘરે ક્યારેક રીસેસમાં પહોચી જતાં તો પાણી પીવા માટે મારે હાથ રાખવો પડતો મિત્ર તેના ગ્લાસમાંથી હાથમાં પાણી રેડતો અને મારા નાનકડા હાથનો ખોબો મોએ લગાડીને પાણી પીતો.

ત્યાર બાદ  ધોરણ 8 થી 10નો અભ્યાસ મેં અમદાવાદમાં રહીને કર્યો અહીં આભડછેટ નહોતો એવુ મને લાગ્યુ હતુ. પણ થોડાક સમયમાં જ ખબર પડી ગઇ કે કાગડા બધે કાળા જ છે… મારી બેંચ પર હુ ન હોય ત્યારે મોટા અક્ષરે કોઇ ઢેઢા શબ્દ લખી નાખતુ… હુ ખુબ જ રડતો. ભગવાને મને હરિજન પરિવારમાં જન્મ કેમ આપ્યો? આ પ્રશ્ન મને સુવા ન દેતો… ધોરણ 1 – 12 સુધીમાં આવા તો અનેક અનુભવો થયા. કેટલીએ વખત છાના માના રડી લીધુ. કેટલીએ વખત હરિજન શબ્દ ગાંધીજીએ હરીના જન તરીકે આપ્યો હોવા છતાં હવે મને એવુ લાગવા માંડ્યુ  કે  ઢેઢ શબ્દ હટાવીને હરિજન શબ્દનુ લેટેસ્ટ લેબલ મારા શીરે આવી ગયુ હતુ. ગાંધીજીએ કરેલા પ્રયત્નો ગાંધી સંસ્થાની આસપાસના ગામોમાં જ અસર દેખાતી હતી હુ ઘણી વખત વિચારતો કે ગાંધીજીએ આટલા પ્રયત્નો કર્યા. પોતાના આશ્રમમાં ભંગીને સાથે રાખ્યા છતાં સંપૂર્ણ પણે આભડછેટ દૂર કરવાના તેમના પ્રયત્નોમાં ક્યાંક તો ખામી હતી કે શુ? કેમ આ દુષણ  દુર ન થયુ….. હરીજન- ઢેઢ-આભડછેટ વગેરે શબ્દોનો જેને અનુભવ હશે તે અમારી પીડા સારી રીતે જાણી શકશે…. અને આવુ તો હજારો વર્ષથી આ સમાજ સહન કરતો આવ્યો છે અને હજુ હાલમાં પણ કરી જ રહ્યો છે. અને આ વાત ફક્ત દલીતો પરુતી જ લાગુ નથી પડતી અન્ય પછાત વર્ગ પણ આગળ આવે તે હાલમાં પણ અમુક વર્ગને નથી ગમતુ તેનો અનુભવ પણ ઓફિસમાં થતો રહેતો. હુ જાણે કે સ્વપ્નમાં હોય તેવુ લાગ્યુ.

 

“દીપક ઘર આવી ગયુ, ક્યાં ખોવાઇ ગયા છો..? અરે તમારી આંખોમાં આંસુ છે? અરે રડો નહીં આપણે બીજા કોઇ ફ્લેટની તપાસ કરીશુ. ગાડી બંધ કરો અને ઉતરો હવે.” મારી પત્નીએ મને ભુતકાળમાંથી બહાર કાઢતા કહ્યુ.

હું ઝબકી ગયો યંત્રવંત ગાડી ચલાવીને ક્યારે ઘરે પહોંચી ગયો તે પણ ખ્યાલ ન રહ્યો.

ઘરે આવ્યા બાદ બેડરુમમાં જઇને રડ્યો. આંશુ એક પણ નહોતુ પણ દીલ આંશુઓથી તરબળ હતુ…. વિચાર્યુ કે અમદાવાદ જેવા શહેરમાં આ સ્થિતિ છે તો ગામડાઓમાં શુ પરિસ્થિતિ હશે બીજુ કે ગુજરાત જેવા રાજ્યમાં આવુ છે તો પછાત રાજ્યોમાં શુ થતુ હશે.? જો કે આ બધા વચ્ચે આમ જોવા જાવ તો અમારુ વતન ઓતારિયા પ્રણાણમાં ઘણુ જ સારુ હતું. રણમાં મીઠી વિરડી સમાન હતુ. જેનુ મોટુ કારણ માજી શિક્ષણમંત્રી સ્વ. શ્રી નવલભાઇ શાહએ સ્થાપેલ ધોલેરા ભાલ સેવા સમિતિ સંચાલિત આશ્રમ જવાબદાર હતો. વર્ષોથી અમારો જન્મ આ આશ્રમમાં જ થયેલો સ્વ. જીવરાજભાઇ પટેલ આ સંસ્થાના સંચાલક હતા. મારા પપ્પા ધોરણ 9 પાસ કરીને આગળ ભણી શકે તેવી ઘરની પરિસ્થિતી ન હોવાથી આ સંસ્થામાં કામે લાગ્યા. અમો આજે જે કાંઇ છીએ તે નવલભાઇ શાહ અને જીવરાજદાદાના પ્રતાપે છીએ એમ કહુ તો કોઇ અતિશોક્તિ નહી કહેવાય. અહીં અમને ક્યારેય આભડછેટનો અહેસાસ થયો નથી કે તમે કેવા છો?”  સાંભળ્યો નહોતો.  કણબી પટેલ, કોળી પટેલની મુખ્ય વસ્તી અમારા ગામમાં અને સંસ્થામાં હતી પરંતુ સંસ્થામાં તો ક્યારેય આ જાતનો અહેસાસ થયો જ નહોતો. અમે ગમે ત્યારે એકબીજાના ઘરે જઇ શકતા તેઓ પણ અમારા ઘરે આવતા સાંજે મોટાભાગે સાથે જ બેઠા હોય. ચા-પાણી અને જમવાનુ પણ સાથે જ થતુ હોય. શરદપુનમ હોય કે દિવાળી, કોઇનો જન્મદિવસ હોય કે લગ્નપ્રસંગ ક્યારેય કોઇ જાતનો ભેદભાવ જોવા જ નહોતો મળ્યો.. એકબીજાની સાથે બેસીને એકબીજાની થાળીમાં અમો જમેલા અને હાલમાં પણ અમે એકબીજાના ઘરે જમવા સુધીના વ્યવહાર સચવાયેલા છે. એકદંરે એમ કહી શકાય કે મારા મનમાં હુ દલિત છું એવુ બીજ ક્યારેય નહોતુ રોપાયુ.  અને કાદચ આ લંગોટીયા મિત્રોને ખબર પણ પડે કે હુ દલિત છું એવુ મેં વિચાર્યુ છે તો તેઓને ખુબ જ દુખ થાય. આ લંગોયટી મિત્રોનો તેમજ ઓતારિયા આશ્રમનો તો હુ જીંદગીભર ઋણી રહીશ. ગાંધીજી વિશે નેટ ઉપર અને સોસીયટલ મિડિયામાં રહેલા દલિત મિત્રો દ્વારા પુના કરાર વિશે સાંભળીને થોડી નફરત થઇ પણ પછીથી મારા લંગોટીયા મિત્ર હરેશે મારી આંખો ખોલી. કે મિત્ર તુ જે જગ્યાએ પહોચ્યો છે. તને અત્યાર સુધી દલિતનો અહેસાસ પણ ન થયો તેનુ કારણ ગાંધી વિચારોને વરેલી સંસ્થા જ જવાબદાર છે. અને હુ ભુતકાળમાં ખોવાઇ ગયો અને મારી જાતની મેં તપાસ કરી હુ ખોટો હતો ગાંધીજી વિશે કદાચ સાંભળેલી વાતો સાચી પણ હોય તો પણ ગાંધીજીએ કરેલા દલિતો માટેના પ્રયત્નને ભુલી ન જ શકાય. એ સમય પ્રમાણેના શ્રેષ્ઠ પ્રયત્નો કરેલા છે. પુના કરારના કારણે દલિતો તેમનાથી વિમુખ થયા છે એ હકિકત હોવા છતાં પુના કરારને બાદ કરીએ તો તેમણે કરેલા પ્રયત્નો સરાહણિય તો છે જ.

આ બધા વિચાર કરતા કરતા ક્યારે સુઇ ગયો તે ખ્યાલ ન રહ્યો. સ્વપ્નમાં ઓતારિયાનો પ્રવાસ કરીને આવી ગયો. હરિશ, પરેશ, જયેશ, પ્રતાપ, રાજેશ જેવા બાળપણના મિત્રોની સાથે કરેલા સમુહભોજન, રમતો, વેકેશનમાં કરેલા ધીંગામસ્તી બધુ જ માણ્યુ…. સ્વપ્ન જોઉ છું કે ભુતકાળની યાદોમાં ખોવાયેલો છું તે ખબર ન પડી…

ક્યારે ઉંઘ આવી તે ખબર નડી. જાણે કે કેટલાય દિવસનો થાક હોય અને સુઇ ગયા હોય તેવી ઉંઘ આવી. સવારના 8 વાગ્યે મારા વાઇફે મને જગાડ્યો.

“કેમ આટલુ બધુ સુતા આજે, આઠ વાગી ગયા તો પણ તમે ઉઠ્યા નહીં”

“મેં આંખો ચોળતા ઉભા થઇ બ્રસ કરીને ફ્રેશ થવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ નિષ્ફળ રહ્યો.”

“તમે કેવા છો?” પ્રશ્ન મનમાં ઘુમરાતો રહ્યો.

સમય વિતતો ગયો. સમય એ સર્વે દુખોનુ સમાધાન છે.

થોડા દિવસ પછી મારે એક અમારા સગાના લગ્નમાં જવાનુ થયુ.

લગ્ન પ્રસંગમાં ઢોલી ઢોલ વગાડી રહ્યો હતો.

ચા-પાણીનો પ્રોગ્રામ ચાલી રહ્યો હતો.

“અલ્યા ચમન આ ઢોલીને ચા આપી?” કોઇક વડીલે બુમ પાડી.

“એ લાવ્યો બાપા.” એમ કરીને એક જુવાન ચાની કિટલી લઇને આવ્યો.

“અલ્યા તારી રકાબી લાવ્યો છે?” જુવાને ઢોલીને પુચ્છુ.

“અલ્યા થેલીમાંથી રકાબી કાઢ” ઢોલીએ તેના સાથી ઢોલીને કહ્યુ.

હુ આ બધુ જોઇ રહ્યો હતો. હું સમજી ગયો.  “તમે કેવા છો?” પ્રશ્ન ફરી મારી સામે આવી ગયો. પણ અહી ગામડાની પ્રજાતો આ બધાથી ટેવાઇ ગઇ હોય છે. મેં તરત જ પેલા જુવાનને કહ્યુ.

“અલ્યા તે બધાને રકાબીમાં ચા આપી અને આને કેમ તે રકાબી ના આપી?”

“ભાઇ તમે એને નથી ઓળખતા? એ ભંગી છે. આપણે તેને આપણી રકાબીમાં ચા આપીએ તો આપણે અભડાઇ જઇએ. એટલે એને ચા માટે રકાબી નથી આપી. તમે શહેરમાં રો’ એટલે તમને આવુ બધુ ખબર ન પડે.” જુવાને મને સમજાવતા કહ્યુ.

હમ હવે વાત આખી સમજાઇ ગઇ. એટલે ફ્લેટ લેવા ગયા ત્યારે  “તમે કેવા છો?” પ્રશ્ન પુછવાનો વારો બિલ્ડરનો હતો અહીં હવે એ વારો અમારા સમાજનો હતો. હવે અભડાવવાનો વારો અમારો હતો.. હુ સમસમી રહ્યો. મને જેટલુ દુખ થયુ હતુ એટલુ જ દુખ આ ઢોલીને અત્યારે થતુ હોવુ જોઇએ.. મને લાગ્યુ કે હમણા એ ચા પડતી મુકીને ઉભો થઇ ભાગી જશે. પણ એણે એવુ કાંઇ જ ન કર્યુ એણે પોતાની રકાબી કાઢીને તેમા ચા લઇને પીવા લાગ્યો.અહીં બધાને આ વાત કોઠે પડી ગઇ હતી. આભડછેટ એ વર્ષોથી ચાલ્યો આવતો  કુરિવાજ છે. અને એ હવે લોકોના જીવનમાં વણાઇ ગયો હતો.સવર્ણો  વણકર અને તેની નીચેની જાતીથી અભડાઇ જાય. વણકર તેની નીચેની જાતી ચમાર અને તેનાથી નીચી જાતીથી અભડાઇ જાય. જ્યારે ચમાર પાછા ભંગીથી અભડાઇ જાય…. આ પ્રક્રિયા ચાલતી રહે. મને થયુ કે જો અમારી જાતિમાં હજુ અભડાવાની પ્રથાને અને જાકારો ન આપી શક્યા હોય તો પછી સવર્ણો સામે વિરોધ કરવાનો અમને કોઇ જ અધિકાર નથી. આતો બેવડી રમત ચાલી રહી છે. અને રાજકારણિઓ પોતાના ફાયદા માટે અંદરો અંદર નફરતનુ ઝેર ફેલાવતા રહે છે. દલિતો અંદરો અંદર આભડછેટ રાખે અને સવર્ણો પાસે એવી આશા રાખે કે તેઓ આભડછેટને દુર કરે. આ ઝેરને સમાજમાંથી દુર કરવુ ખુબ જ અઘરુ છે. શરુઆત નાના અને નીચેની જાતીથી થવી જોઇએ… ગાંધીજીએ પુનાકરારનો અસ્વિકાર કર્યો તેની અવેજમાં આવેલુ અનામત હવે ધીમે ધીમે સમાજમાં ઝેર ફેલાવી રહ્યુ છે. કાશ ગાંધીજીએ પુના કરારનો સ્વિકાર કહ્યો હોત તો અનામતનુ ભુત બધાને પરેશાન ન કરતુ હોત.

જોકે હવે સમય બદલાયો છે. સમાજમાં જાગૃતિ આવતી જાય છે. ફરી કોઇ ગાંધી પેદા થાય અને દિલથી ઇચ્છે તો એક જોરથી ધક્કો મારે તો આભડછેટ સમાજમાંથી દુર થઇ જાય તેમ છે. પણ હુજ ગાંધીની રાહ જોવાતી હોય તેમ નાના મોટા પ્રસંગો બનતા રહે છે. અનામત આમાં મુખ્ય ભાગ ભજવી રહ્યુ છે. એવામાં હાર્દિક પટેલ દ્વારા અનામત અંગેનુ આંદોલન થયુ. વચ્ચે ઉના કાંડ પણ બની ગયો. આ વાતાવરણમાં અનમાત શબ્દ મારા મોટા છોકરા અહીનમના મગજમાં બેસી ગયો. આ દરમ્યાન મુખ્ય મંત્રી આવાશ યોજના અંતર્ગત ફ્લેટની જાહેરાત થઇ મેં ફોર્મ ભર્યુ. થોડા સમય પછી ડ્રો થયો. ડ્રોમાં મારુ નામે ફ્લેટ લાગ્યો હતો.12 લાખમાં ફ્લેટ મળી ગયો. અને અમે તેમા શિફ્ટ થઇ ગયો. અહીં એવુ વાતાવરણ મળ્યુ કે અમો રાજી રાજી થઇ ગયા. અહીં બધી જાતિના લોકોને ફ્લેટ લાગ્યા હતા. કોઇ પણ ભેદભાવ વગર. મારુ ફ્લેટ લેવાનુ સ્વપ્ન પુરુ થયુ. ઘરનુ ઘર અમદાવાદમાં મળી ગયુ. પણ આ ફ્લેટ વળી પાછો અનામત ક્વોટામાં જ લાગ્યો હતો. એટલે એક દિવસ મારા મોટા છોકરા અહીને પુછ્યુ,

“પપ્પા આ અનામત શુ છે્? આપણને અનામતમાં ફ્લેટ લાગ્યો એટલે શુ? અનામત ન હોત તો આપણને ફ્લેટ ના મળત?”

મેં અનામતની આખી પ્રક્રિયા સમજાવી આપણે સિડ્યુલ કાસ્ટ એટલે કે SC કેટેગરીમાં આવીએ આપણને 7 ટકા અનામત મળે ST આપણા કરતાપણ પછાત હોય છે તેમને 14 ટકા અનામત મળે અને OBC ને 27 ટકા અનામત પળે છે બાકીની જગ્યાઓ જનરલ કેટેગરીમાં આવે છે. મારી સમજ પ્રમાણે મે એને ક્વોટા સમજાવ્યો. અહીન મારી સામે ટગર ટગર જોઇ રહ્યો. મેં કહ્યુ બેટા જો જીવનમાં આગળ વધવુ હોય હરિફાઇ કરવી હોય તો આપણે અનામત મળ્યુ છે એ વાત મગજમાંથી કાઢી નાખ. તારે હવે સ્પર્ધા કરવી જ હોય તો સારા માર્ક લાવીને કર… કોઇ આપણને એમ ન કહી જાય કે તુ અનામતના લીધી આગળ આવ્યો છે. આપણે અનામત વગર પણ મહેનત કરીને આગળ આવી શકીએ છીએ. તને પણ એક જનરલ કેટેકરીના બાળક જેટલી જ સગવડ મળી રહી છે. દિવાન બલ્લુભાઇ જેવી અમદાવાદની બેસ્ટ સ્કૂલ મળી છે. જરુર પડે તો ટ્યુશન પણ કરાવીશુ. પણ મહેનત એટલી કર કે તુ અનામતના જોરે નહી પણ ટકાવારીના જોરે આગળ આવે… અનામત એમના માટે રહેવા દે કે જે લોકોને પુરતી સગવડ નથી મળી અને તેઓ ટકાવારી નથી લાવી શકતા.મારો અહીન આ બધુ સાંભળી રહ્યો હતો.મહેનત કરતોહતો પણ મને એની મહેનતમાં વિશ્વાસ નહોતો આવ્તો. પણ હાલ નવમાં ધોરણાં હોઇ મે વિચાર્યુ કે એને દસમાં ધોરણથી વધુ મહેનત કરાવીશ.

નવમાં ધોરણનુ રીઝલ્ટ આવ્યુ નવમાં ધોરણના તેના ક્લાસમાં 10 નંબરે આવ્યો. મને આનંદ થયો કે વગર ટ્યુશને એ 10મો નંબર લાવી શક્યો. હાલ દશમાં ધોરણમાં આવ્યો છે અને મારી તેને એક જ શિકામણ છે કે બેટા અનામત કાલ સવારે ન હોય તો પણ તુ મેરિટના જોરે આગળ આવી શકે એટલી મહેનત કર… એ મારી વાત સમજી ગયો છે. અનામત વગર જ આગળ વધવાનો નિર્ણય જાણે કરી લીધો હોય તેમ મહેનત કરી રહ્યો છે.

હું મારા સમાજને પણ જણાવવા માંગુ છું જે કોઇને પણ ભણવાની સગવડ મળી શકતી હોય તેઓ અનામતના જોરે નહી પણ કાબેલિયત કેળવીને આગળ આવો. અનામતનો લાભ ખરેખર જેને જરુર છે તેને લેવા દો. કાલ સવારે કોઇ તમારા પર જોક્સ ન બનાવે કે અનામત વાળો ડોક્ટર આવ્યો. કાબેલિયત એટલી કેળવો કે તમે તમારા સમાજ અને દેશબંધુઓને મદદ કરી શકો. “તમે કેવા છો?” શબ્દ સાંભળવો ન હોય તો  “તમે કેવા છો?” પુછવાનુ પણ બંધ કરો… એકબીજાને મદદ કરો. તમારી આસપાસ કોઇ હોશિયાર છોકરો હોય અને ભણવાની સગવડ ન હોય તો મદદ કરો. હા પાછા જાતી ન જોતા….  “તમે કેવા છો?” શબ્દ જનમાનસમાંથી નિકળી જ જાય તેવો પ્રયત્ન કરો. એવુ જીવન જીવો કે તમે એવો કોઇને પ્રશ્ન ન કરો કે ન તમને કોઇ પ્રશ્ન કરે કે  “તમે કેવા છો?”

અસ્તુ…

—- પાગલ ગાંડીઓ (11-05-18)

કીયાન હોંગયાન

2 એપ્રિલ

‘અભીવ્યક્તી’

કીયાન હોંગયાન

ડૉ. જનકઅને ભારતી શાહ

જીન્દગી કાઁટો કા સફર હૈ…

હૌંસલે ઈસ કી પહચાન હૈ

રાસ્તે પર તો સભી ચલતે હૈ…

જો રાસ્તે બનાયે વે તો ઈંસાન હૈ…

ક્યો ડર કી જીન્દગી મેં ક્યા હોગા,

હર વક્ત ક્યોં સોચે કી બુરા હોગા,

બઢતે રહે મંજીલો કી ઓર

હમે કુછ ભી ન મીલા તો ક્યા?

તજુર્બા તો નયા હોગા.

હોંસલોએટલે શું? મનોબળ. મનોબળ એટલે સ્વસ્થતા અને આત્મવીશ્વાસ. મનોબળ એટલે વીપરીત પરીસ્થીતી સામે લડવાની અને તેના પર કાબુ મેળવવાની ક્ષમતા. મનોબળ એટલે પોતાની ક્ષમતા પર પુર્ણ શ્રદ્ધા. ગમે તવી અસાધ્ય બીમારી કે અક્ષમતામાંથી પણ માનવી દૃઢ મનોબળને કારણે ઉભો થઈ શકે છે. પગ વગરની ચીનની આ એક નાનકડી બાળકી કીયાનહોંગયાનના જીવનવૃત્તાન્ત પરથી ખ્યાલ આવશે કે મજબુત મનોબળ કેવા ચમત્કાર સર્જી શકે છે!

એક દુર્ઘટનામાં પોતાના બન્ને પગ ખોઈ ચુકેલી આ બાળકીની કાબેલીયત પર આજે આખું ચીન તેને શા માટે સલામ કરે છે…

View original post 2,024 more words

કોપી પેસ્ટની રામાયણ…

18 માર્ચ

એક ચોર ચોરી કરવા નગરમાં નિકળ્યો., રાત્રીના અંધકારમાં આગળ વધ્યો પણ આ શુ તેણે જોયુ તે ગામમાં મોટાભાગના ઘર

ટાઇટલ શું આપુ?

16 ડીસેમ્બર

હું, આપણે, સમાજ, શહેર, રાજ્ય, દેશ, દુનિયા….

હું તો ટ્રાફિકના બધા નિયમોનુ પાલન કરુ છું., ત્રણ સવારી જતા હોઇએ તો ચાર રસ્તા પહેલા એક જણને તો ઉતારી જ દઇએ, હેલ્મેટ પણ હંમેશા સાથે જ હોય છે, અહીં ફૂલ સ્પિડમાં જતી બાઇક કે કારને પોલીસ રોકતી નથી, એક્સીડન્ટ થાય તો જ પગલા લેવાય છે.(લેવા પડે છે)

ગુજરાતમાં દારુબંધી હોવા છતાં બધે દારુ મળે છે…. ગુજરાતમાં દારુબંધી હોવા છતાં દારુ પીને ગાડી ચલાવવી નહી કે પછી આ જગ્યાએ દારુ પીવાની મનાઇ છે તેવા બોર્ડ જોવા મળે છે… દારુ પીને રખડતા લોકો ઉપર કોઇ કેશ થતો નથી., પોલીસ સ્ટેશનની આજુબાજુ જ દારુના અડ્ડા ગેરકાયદેસર રીતે કાયદેસર જોવા મળે છે અને દારુબંધી હોવા છતાં અનેક વખત લઠ્ઠાકાંડ સર્જાઇ ચૂક્યો છે અને ભોગબનનારના કુંટુંબીજનો ને સરકાર આર્થિક મદદ પણ કરે છે.. દારુડીયાનો દારુ છોડવવા માટે મળો એવી જાહેરાત દૈનિક પેપરમાં દરરોજ જોવા મળે છે. ક્યાં અડ્ડાનો દારુ સારો આવે અને કયા અડ્ડાનો દારુ ખરાબ આવે તે પોલિસ સહિત લોકો પણ જાણતા હોય છે. લગભગ દરેક પોલિસ સ્ટેશનમાં પકડાયેલા દારુના કેરબા જોવા મળે છે….

બળત્કારના કેશ બને ત્યારે કેન્ડલ માર્ચ કાઢીએ અને કોલેજમાં છોકરીઓ જોઇને લાઇન મારીએ.

દેશમાં ભ્રષ્ટાચારનુ પ્રમાણ વધી રહ્યુ છે તેના વિરુધ્ધ દેખાવો થાય છે અને દેખાવો કરનાર પોતાનુ કામ કાઢવા માટે લાંચ આપતા અટકાતા નથી,

મારુ ઘર સ્વચ્છ કરીને કચરો રોડ ઉપર ફેકવો, રોડનો કચરો અવાવરુ જગ્યાએ ઠાલવવો એ રોજની પ્રથા છે. અહીં સ્વચ્છતા અભિયાનમાં સ્વચ્છતા કરતા ફોટો પડાવાનુ મહત્વ વધી ગયું.

દેશમાં આંતકવાદ વિરુધ્ધ સજાગ રહેવા માટે દુનિયામાં કે દેશમાં આંતકવાદીઓના હુલમા થવાની કામય રાહ જોતા હોઇએ છીએ., આવુ કંઇક બને પછી જ ચેકિંગ ચાલુ થાય છે….

દેશના શિક્ષણમંત્રિ જ્યોતિષમાં માને ત્યારે અંધશ્રદ્ધા ગણીને દેશના ન્યુઝ ચેનલો તેના ન્યુઝનો મારો ચલાવે અને એજ ન્યુઝ ચેનલ આખો દિવસમાં દશ વખત ભવિષ્યવાણીના પ્રોગ્રામો ચલાવે,

આશા(હ)રામ અને (હ)રામપાલ જેવા (અ)સાધુડાઓર પકડાય ત્યારે ન્યુઝ ચેનલો તેમની વિરુધ્ધ ઝેર ઓકે ન્યુઝનો મરા ચલાવે અને એજ ચેનલો પછી થી આવા બાબાના પ્રોગ્રામોની એડ એક એક કલાક વગર જાહેરાતે ચલાવે.,

કોઇ પણ દેશમાં આંતકવાદનો હુમલો થાય ત્યારે આપણા માણસો ભોગ બન્યા એના કરતા ક્યાં દેશના લોકો ભોગ બન્યા તેની ચર્ચાઓ થાય છે. ક્યાંક આંતકવાદનો હુમલો થયા પછી જ દેશમાં ઠેર ઠેર ચેકિંગ ચાલુ થાય છે. આંતકવાદીઓ એટલા મૂર્ખા થોડીના હશે કે જ્યારે ચેકિંગ ચાલતુ હોય ત્યારે જ બંધુકો લઇને ફરે?

સ્વચ્છતા અભિયાન…

18 નવેમ્બર

હમણા હમણા સ્વચ્છતા અભિયાન, ટ્રાફિકના નિયમો બાબતે જાગુતી જેવા મુદ્દા બહુ પ્રકાશમાં આવ્યા છે…
–આનો મતતલ-
– પોલીસ કાયદાનુ પાલન નથી કરાવી શકતી?
– લોકોને કાયદાનુ પાલન કરવુ નથી ગમતુ?
-સ્વચ્છતા લોકોને ગમે છે પણ પોતેે ગંદગી કરવાનુ નથી છોડતા.
– પોલીસને લોકો ટ્રાફિકના નિયમો પાલન કરે તે કરતા પોતાના ખિસ્સા ભરવામાં વધારે રસ છે..(ઉદા. હેલમેટ ન પહેરો તો પોતાની જાતને જ નુકસાન થવાનુ છે છતાં આ બાબતે પોલીસ જાગુત છે અને તમને ડંડ કરી શકે છે પણ સ્કૂલ વાન, ઓટો રીક્ષા વગેરેમાં વગર પરમિશનને ઘણા બધા લોકોની જીવ(સ્કૂલ વાનઅને રીક્ષામાં તો બાળકો) સાથે જાનનુ જોખમ હોવા છતાં હપ્તો લઇને તેને છોડી મૂકે કે પકડે જ નહી..
– આપણે ઘર ચોખ્ખુ રાખીએ છીએ પણ ઘરનો કચરો બહાર રસ્તા ઉપર નાખી દઇએ અને પછી ત્યાંથી નીકળીએ ત્યારે તેના જ ફોટા પાડીને સોસિયલ નેટવર્કીંગ સાઇટોમાં શેર કરીએ…આહા… સરકાર કાંઇ કરતી નથી…..?
– ચાલુ વહાનમાંથી માવા, મસાલા ખાઇને બ્રશ કરીને કોગળા કરતા હોય તેવા મોટા મોટા કોગળા કરતા તો અનેક લોકોને જોયા છે…. આવા લોકો પાછળ આવતા લોકોનુ શુ થશે તે વિચારતા નથી..ગુટકા પ્રતિબંધ આવી ગયો પણ આવો પ્રતિબંધ તો સ્વયં જ લાવવો પડે….(પ્લિઝ જે કોઇ મિત્રને આવી ટેવ હોય તે એકાદ વાર પોતાની જાતને પાછળ આવતા લોકોની જગ્યાએ મુકી નો જોઇ લેવી, તમારા જ ઉપર જ થૂકના છાંટા ઉડી રહ્યા છે એવો વિચાર કરી જુઓ કેવુ લાગે છે..? પ્લિઝ આવુ ન કરતા યોગ્ય જગ્યાએ થુકવાનુ રાખો, ચાલુ બસે પેસાબ કે કુદરતી હાજત રોકી શકતા હો તો માવો ખાવાનુ કેમ નથી રોકી શકતા?)
– કદાચ ઘણી વખતે તમારે રોંગ સાઇડે જવાનુ પણ જરુર પડતી હોય તો કમસે કમ ધીમી રફતારથી અને સાચવીને જાઓ….(બને ત્યા સુધી ટાળવુ જોઇએ )
– પુરુષો રસ્તા વચ્ચે ગમે ત્યાં પેશાબ કરવા ઉભા રહી જાતા હોય છે… આવુ આપણુ બહેન દિકરો ન કરી શકે.. તેઓ યોગ્ય સ્થળે જ જાય છે, તો પુરુષો શા માટે યોગ્ય સ્થળે નથી જતા? આપણે ગમે ત્યાં ગંદકી કરીએ એ શું યોગ્ય છે?.. લાંબા ગાળે તેની વાંસ તો દરેકે સહન કરવાની આવે છે.-

— સ્વચ્છતા અભિયાનમાં શેરીનો કચરો કેનાલમાં નાખતા જોયા છે….

માઇક્રોફિક્શન વાર્તા… બાળક…

30 એપ્રિલ

બાળકે પપ્પા સામે જીદ કરી કે મને આજે ફરવા લઇ જ જાવ…

બેટા, મારી પાસે સમય નથી, જોને હજુ આ ટોમીને બહાર ફરવા લઇ જવાનો છે….!

એમ, કરીને પપ્પા ટોમી કુતરાને લઇને ફરવા જતા રહ્યા અને બાળકને વાંચવા બેસવાની સૂચના આપતા ગયા…

 

સજ્જન માણસ…

23 ઓક્ટોબર

હું ફૂટપાથ પર રહું છું. કામ ધંધો કાંઇ છે નહીં. ભગવાન ભરોષે મારુ જીવન મે છોડી દીધું છે. મને આજની, ગઇ કાલની કે આવતી કાલની ચિંતા નથી. દરરોજ ભગવાન કોઇના દ્વારા ખાવાનું મોકલી આપે છે. હું કોઇને હેરાન કરતો નથી પણ બાળકો તેમજ યુવાનો મને જોઇને ખબર નહીં કેમ ગાંડા કાઢે છે, વાંદરવેડા કરે છે તે ખબર પડતી નથી. પણ જે હોય તે હું તેમને બહુ ધ્યાન પર લેતો નથી. પણ ક્યારેક વધાર પડતું થાય તો પછી મારો પિત્તો કાબુમાં નથી રહેતો અને એવા પાગલ લોકો કે જે મને હેરાન કરે તેમની પાછળ હું પથ્થર લઇને દોડુ છું… છતાં કાળજી રાખું છું કે તેમને વાગી ન જાય પણ તેઓ સામે પથ્થર મારે ત્યારે એવી કાળજી રાખતા નથી અને મને ક્યાંરેક વાગી જાય છે. કુતરા પણ મને જોઇ ફસવા માંડે છે… મને ખબર જ નથી પડતી કે આવુ કેમ? હું તો મારા વધેલો ખોરાક પણ કુતરાને ખવડાવી દઉં છું છતાં તેઓ મને ભસે છે… કદાચ દુનિયામાં ફરતા ગાંડા માણસોની અસર આવી હશે. આ શહેરમાં મારા જેવા સજ્જન માણસો ખૂબ ઓછા જોવા મળે છે… હું ગાંડાઓની વચ્ચે રહું છું. આ ગાંડાઓને ગાડીઓ લઇને ફરતા જોઉં, પૈસા પાછળ દોડતા જોઉ, ટીપટોપ કપડા પહેરીને ફરતા જોઉ ત્યારે ક્યારેક મારામાં રહેલો સજ્જન માણસ ગાંડો બનવા તલસતો હોય છે.. પણ હું મારા મનને વાળી લઉં છું. ભાઇ આ હજારો ગાંડા ઓછા છે કે તું વધુ એક ઉમેરો કરવા જઇ રહ્યો છે. મને એ ખબર નથી પડતી કે મારે એક જોડ કપડા હોય તો બે-ત્રણ વર્ષ ચાલી જાય છે અને આ ગાંડા લોકો દરોરજ નાહી ધોઇ નવા કપડા પહેરીને ફરતા કે હશે?… હું જ્યા રહુ છું ત્યાં તે ફૂટપાથ ઉપર ગમે તે આવીને રહે તો મને આનંદ થાય છે ઘણી વખતતો કુતરા મારી પાસે જ સૂઇ જાય છે અરે તમે એની ક્યા વાત કરો છો ક્યારેક તો હું અને કુતરા એક સાથે જમી પણ લઇએ છીએ જ્યારે આ ગાંડા લોકોના ઘરની આજુબાજુ પણ હું જાઉં તો મને દૂર ભગાડી દે છે… હા ક્યારેક એમાના કોઇક મને ટકડો રોટલો કે ભરપેટ ખાવાનું આપે છે ત્યારે થાય છે કે આ ગાંડા વચ્ચે પણ મારી જેવા કોઇક સજન્ન માણસ રહેતા હશે… હુ રસ્તા વચ્ચે ચાલ્યો જતો હોય અને મને કાગળના ટુકડા કે કચરો દેખાય તો વીણીને મારા થેલામાં નાખી દઉ છું… અને આ ગાંડા માણસો પોતાનું ઘર ચોકક્સ ચોખ્યુ રાખે છે પણ ઘરનો કચરો મારા જેવા સજ્જન માણસને વિણવા રસ્તા પણ ફેકીં દે છે. હશે મારે થોડું તેમના જેવું ગાંડા થવાય. બસ હવે વધારે નથી લખતો પણ એટલુ ચોક્કસ કહીશ કે ગજબ તો ત્યારે થાય છે આ ગાંડા લોકો હું નિકળું ત્યારે એ ગાંડો આવ્યો એ ગાંડો આવ્યોની બૂમો પાડે છે…. પાગલ સાલાઓ… (સોરી…મારે તેમને પાગલ ન કહેવા જોઇએ કારણ કે નહીં તો મારામાં અને એમનામાં ફર્ક શું રહેશે?)

ReadGujarati.com

Read Gujarati Literature Online

Aksharnaad.com

અંતરની અનુભૂતિનો અક્ષર ધ્વનિ..

‘અભીવ્યક્તી’

રૅશનલ વાચનયાત્રા (એક જ ‘ઈ અને ઉ’ માં..)

FunNgyan.com

ઈન્ટરનેટના ખૂણેખાંચરે ખાંખાખોળા - વિનય ખત્રીનો બ્લૉગ

મનરંગી

આખરે આપણું મન જ આપણાં કૈંક હોવાનો પ્રમાણભૂત પુરાવો છે ને..

વાંચનયાત્રા

મારું વાંચન

Hiral's Blog

Just another WordPress.com weblog

ચંદ્ર પુકાર

ચંદ્રવદન મિસ્ત્રીનાં હ્રદય ભાવો

ushapatel

Just another WordPress.com site

અસર

તડકાની છાંયાની અલકમલકની માયાની

અલ્પ...લીંબડીવાળા

ઇશ્વર વિશેની વ્યાખ્યાઃ જે વ્યક્તિ પ્રમાણિકતા પુર્વક અને ખંત થી પોતાનુ કામ કરે એ મારો ઇશ્વર

વિચારનો પ્રચાર

"મહત્વાકાંક્ષા વિનાનો માણસ મૃત સમાન છે."

ઇન્ટરનેટ પર વેપાર...ગુજરાતીમાં

આપણો ધંધો...આપણી ભાષામાં !

ઉદ્યોગમિત્ર

ઉદ્યોગ સાહસિક મિત્રોનો બ્લોગ.......

nirav says

A Journey through Books & Movies . . !

વિવિધ રંગો

પ્રીતિ નો બ્લોગ

"Life" My View

મેં મારી જીંદગીમાં જોયેલુ, જાણેલુ, માણેલુ, વિચારેલુ બધું જ...

%d bloggers like this: